Malumoti ohirin
Home / Ilm / BOKSIT

BOKSIT

boksitBOKSIT (farons. bauxite, az nomi dehai Le Bo dar janubi Faronsa, ki qabati Boksit bori nakhust dar on jo yoft shudaast), jinsi kuhi, ki asosan az oksidi alyuminii (Al2 O,), oksidi ohan (Fe2O3) va mineralhoi gili tarkib yoftaast. Tarkibi Boksit inchunin ba mikdori kam mineralhoi diaspor, byomit, gibbeit, gyotit, gidrogyotit, gidrogema­tit, kaolinit, shamozit, khloritho, rutil, anataz, ilmenit, alyumogyotit, dernit, alyumogematit, siderit, kalsit, mikoho va gayra dorad. Rangash surkh, surkhi jigari, bazan khokistari, safed, zard, siyohtob buda, anbuhahoi sakht, masomador, kovok, puk, zamini, khoka, gilmonand dorad. Az jihati sokhtori Boksiti ovori (peliti, regi, shani, konglomerati), Boksiti konkretsioni (ooliti, pizoliti, lubiyoi), Boksiti loyador va Boksiti yaklukhtro farq mekunand. Boksitho boftahoi kolpomorfi (yagonasokht, loyador va gayra) dorand. Az sababi masomanoki va tarkibi gunogun doshtanashon vazni hajmii Boksit az 1800 (Boksit kovok) to 3200 kg/m3 (Boksiti kammasoma va beshtar ohandor) tagyir yofta metavonad. Vobasta ba tarkibi mineraliashon Boksiti monogidrooksidi (diaspori, byomiti), Boksiti segidrooksidi (gibbsiti) va Boksiti omekhtaro (diaspor-byomiti, byomit-gibbsiti) farq mekunand.

Madani alyuminiy, ki az gidrooksidi alyuminiy, ok­sidi ohan va silitsiy iborat ast, baroi hosil kardani gilkhok va otashtobovarhoi gilkhoki ashyoi khom meboshad. Mikdori gilkhok dar Boksiti sanoati az 40% to 60% tagyir meyobad. Dar sharoiti muqarrarii farsoish shpathoi sahroi (mineralhoe, ki qismi ziyodi qishri zaminro tashkil medihand va alyumosilikatho meboshand) pusida, gilro ba vujud meorand, vale dar sharoiti iqlimi garm va rutubati ziyod mavoddi pusishi onho metavonand. Boksitho boshand. Az Boksit alyuminiyro marhala ba marhala hosil meku­nand: avval oksidi alyuminiy (gilkhok), sipas alyuminiyi filizzi (bo usuli elektroliz va istifodai kriolit). Boksit inchunin baroi istehsoli rang, sementi gildor, elektrokorund, dar filizzkorii siyoh, toza kardani naft va gayra istifoda meshavad. Zakhirahoi buzurgtarini Boksit dar Gvineya (Boke, Fria, Debele va gayra), Avstraliya (Ueypa, Gov), Russiya (Vislov, Tikhvin, Urapi Shimoli va gayra), Qazoqiston (Turgay), Khitoi (Shandun, Lyaonin) mavjudand. Dar Tojikistoni Markazi va Badakhshon yakchand zuhuroti nachandon kaloni Boksit ba qayd girifta shudaand.

M. Janobilov.

Dar boramon

Инчунин кобед

MUHAMMAD MAHDII NAROQI

MUHAMMAD MAHDII NAROQI  (soli tavalludash nomalum—vafotash 1831), yake az ulamoi shiai Eron. Malumoti ibtidoiro dar …