معلومات آخرین
Home / جغرافیا / ناهیة تورسون‌زاده

ناهیة تورسون‌زاده

تورسون‌زاده، ریان مأموری تابع ریاپوبلیکه. سنة تأسیسش 19 ژانویه 1935 (تا 6 دسامبر 1979 ریگر نام داشت). مساحتش 1175، 4 کم2. اهالی‌اش 24 هزار نفر (1985) ، تاجیکان،-ازبکها، روسها، تاتارها و غیره. ریان 9 ساویت قشلاق (کرال، نوآباد، پخت‌‌آباد، رباط، سه‌شنبه‌، چپه‌یف، یکم مه‌ای، غرو، قراتاغ) دارد. مرکز ریان-شهر تورسون‌زاده.

ریان تورسون‌زاده در وادی حصار، بین قطارکوههای مچیتلی (از شمال) و باباتاغ (از جنوب) واقع گشته است. ریلیف قسم مرکزی ریان از وادی وسیع هموار، قسمهای جنوبی و شمالی‌اش از ادیرها و کوهها عبارت است. بلندیهای مطلق در وادی 600-800 م، در قسم جنوبی تا 1500 م، شمالی تا 3000 م و از این زیادتر. قد-قد وادی دریاهای شیرکینت و قراتاغ واحه‌های نه چندان کلان غلّه‌کاری واقع گشته‌اند. ادیرها همچون زمینهای للمی و چراگاه استفاده می‌شوند. ثروتهای زیرزمینی‌اش: انگشت بور، فسفریت، آهک‌سنگ، گل، ریگ و شغل و غیره. اقلیم ریان کانتینینتیست. حرارت میانة ژانویه 2°س، ژوئیه 27، 6°س. بارشات سالانه در وادی 400-500 مّ، در کوهها تا 700-900 مّ. دریاهایش: شیرکینت و قراتاغ. خاک وادی و دامنکوهها خاکستررنگ، کوهها-دارچینی و دشتی و بیشه‌دشت کوهیست. نباتات وادی و ادیرها بیابانی و نیمبییابانیست. در دره و کوهها (قطارکوه مچیتلی) بتّه‌زارها و بیشه‌های سیرک ارچه و زرنگ، درختان چنار، تور، شومتال، بید، مرود، بادام، دولانه، سیب، آلوچه، تاک خودرویی و غیره وامیخورند. عالم هیوانات تورسون‌زاده خرس، گرگ، گراز، روباه، قشقلداق، سرور، جیره، مار، سنگ‌پشت، خارپشت، کلته‌کلاس و پرّنده‌های گوناگون.
ساس اقتصادیات ریان خواجگی قشلاق است. پخته‌کاری، باغ و تاکداری، سبزه‌وات‌کاری، انجیبرپروری و چاروادار ترقّی کرده است. ریان سال 1985 6 کالخوز پخته‌کار، 1 ساوخاز سبزه‌وات‌کار، 1 ساوخاز انجیبرپروری، 1 ساوخاز باغ و تاکداری، اینچنین کامپلیکس بینیکالخازی چاروای پرواری و فابریکة بینیخاجگی پرّندپروری داشت.
سال 1985 کالخوز و ساوخازها و دیگر هاجگیهای دولتی ریان در اختیار خود 22957 گه کشتزار، از آن جمله 14040 گه زمین آبی داشتند. مقدار عمومی زمینهای کشتشده 22696 گه، از همین حساب زمین کشت غلّه‌دانه-7048 گه، زراعت تکنیکی-9802 گه، از جمله پَخته‌زار-9136 گه، زمین انجیبر-629 گه؛ کرتاشکه-128 گه، سبزه‌وات-1578 گه، زراعت پالیزی-384 گه، خوراک چاروا-3756 گه، باغات-389 گه، تاکزار-299 گه. زمینها از دریاهای قراتاغ، شیرکینت و کانال چیرتک آبیاری می‌شوند. سرشمار چاروا در کالخوز و ساوخازها و خواجگیهای بینیکالخازی ریان (1985) ، به حساب سر): گاو-17352، از آن جمله ماده‌گاو-4497، گوسفند و بز-72213، خوک-3009، اسپ-1003؛ شفرنده-22550.
موهیمترین کارخانه‌های صناعتی ریان: زوادهای پَخته‌تازه‌کنی، روغن ایفیر، الیومینیی، چینیواری، اسبابهای بناکار، زواد نان، اوستاخانة تعمیر ماشینهای خواجگی قشلاق، مطبعه، ست. خذمت تکنیکی، کامبینت خذمت میشی.
سال خوانش 1985/86 در ریان تورسون‌زاده 37 مکتب میانه، 26 مکتیب 8-ساله، 44 مکتب ابتدایی، 2 آموزیشگاه کسبهای تیخلیکی موجود بود. 47 کتابخالة عامّوی، 34 مؤسسة کلوبی، 18 باغچه و یسلی بچگان داشت. در 2 کسل‌خانة ریانی (565 کت) ، 2 بیمارخانة قیتوی (100 کت) ، 1 تولدخاله (120 کت) ، 5 کنسولتتسیة زنانه، 2 دیسپنسر، 6 پالیکلینیکه و امبولتاریه، 47 پونکت طبّی 204 نفر دُختُران صاحب‌اختصاص و 697 نفر کارکنان دارای معلومات میاوة طبّی کار می‌کنند (1985). از حدود ریان راه آهن دوشنبه-تاشکینت می‌گذرد. به واسطة راه اتومبیلی با دیگر شهر و ریانهای ریسپوبلیکه علاقه‌مند است. گزیتة ریان «لنین یولی» («راه لنین») از فوریه 1935 نشر می‌شود.
3. عبدالرّحیماو، ر. شریف‌اف.

در بارمان

Инчунин кобед

دیهة سفیدشهرک

سفیدشهرک، دیهه‌ای است در ساویت قشلاق لاهوتی ریان خاولینگ، ولایت کولاب. تیرّیتاریة ساوخاز به نام …