Оҳак

Оҳак, моддаи қобизи химиявие, ки бо роҳи тафсонидани (ва коркарди минбаъдаи) оҳаксанг, бӯр ва дигар ҷинсҳои карбонатӣ ҳосил мекунанд. Аксар вақт аз мафҳуми оҳак Оҳаки ношукуфта — СаО ва Оҳакии ш у к у ф т а — Са(0Н)гфо мефаҳманд. Диrap намудҳои Оҳак— Оҳакии натропӣ (омехтаи Са(ОН)2 ва NaOH), ки дар противогазҳо, асбобҳои лабораторӣ (барои фурӯ бурдани С02) ба кор меравад ва Оҳакии хлорнок — Са(ОС1)2, ки чун моддаи шустагарӣ ва безараркунанда истифода мешавад, низ маълуманд.

Оҳаки бинокорӣ то 95% СаО дорад. Онро дар натиҷаи сӯхтани (дар ҳарорати 1100—1300° Селсия) карбонатҳои калсию магний ҳосил мекунанд. Оҳак чун масолеҳи бинокорӣ аз қадимулайём маълум аст. Онро ҳатто 3000— 2500 сол пеш аз милод барои часпонида­ни сангу хишти иншоотҳо, андова кардани девор ва ғайра истифода мебурданд. Чунин омехта дар натиҷаи пайвасти гази карбонати таркиби ҳаво ва бухор шудани оби он карбо­нати калсий ҳосил карда, тадриҷан сахт мешавад:

Сй(ОН)2 + СОг = СаСОз! + H2Of О. вобаста ба таркиби химиявӣ ба Оҳакии дар ҳаво сахтшаванда ва Оҳакии гидравликӣ ҷудо мешавад. Оҳаки дар ҳаво сахтшаванда асосан аз СаО ва MgO иборат аст. Оҳаки гидравликӣ бошад, ба ғайр аз СаО ва MgO, боз Si02, AI2O3 ва ҒегОз низ дорад. Оҳаки дар ҳаво сахтшаванда масолеҳи бинокор ва бетонро дар ҳавои хушк, вале Оҳаки гидравли ки онҳоро ҳам дар ҳаво ва ҳам дар об сахт мекунад.

Оҳакро дар сохтмон, металлургия, саноати химия, истеҳсолоти қанд, коғаз, шиша ва ғайра, инчунин дар хоҷагии қишлоқ барои тоза кардани об истифода мебаранд. Дар .сохтмон аз он масолеҳи бинокорӣ (бетон, хишти силикати, сангҳои сунъии бинокорӣ, блокҳо ва ғайра) тайёр мекунанд.

Адабиёт: Волженский А В., Буров Ю. С., К о л о к о л ь н и к о в В. С., Ми­неральные вяжущие вещества, Москва, 1966.

Дар борамон M. A.

Инчунин кобед

nophoto

МУҲАММАД ИБНИ ФАЗЛ

МУҲАММАД ИБНИ ФАЗЛ — (соли таваллуд номаълум — вафоташ 931, Самарқанд), фақеҳи форс-тоҷик. Дар Балх …